HƯỚNG DẪN NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM
MÔN SINH HỌC THCS, THPT – NĂM HỌC 2020-2021
(Kèm theo Công văn số 2384 /SGDĐT-GDTrH ngày 15/9/2020 của Sở GDĐT về việc Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Giáo dục trung học năm học 2020-2021)
Thực hiện nhiệm vụ Giáo dục trung học năm học 2020-2021 tại Công văn số 2384/SGDĐT-GDTrH ngày 15/9/2020 của Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở hướng dẫn các đơn vị triển khai dạy học bộ môn Sinh học cấp THCS, THPT năm học 2020-2021 như sau:
- Xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục
Tiếp tục thực hiện việc giao quyền chủ động cho giáo viên đang trực tiếp giảng dạy biên soạn lại phân phối chương trình chi tiết môn học, các hoạt động giáo dục phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, địa phương và khả năng học tập của học sinh. Đảm bảo khung thời gian 35 tuần thực học, trong đó: học kì I: 18 tuần, học kì II: 17 tuần, đảm bảo thời gian kết thúc học kì I, kết thúc năm học thống nhất trong thành phố, có đủ thời lượng dành cho luyện tập, bài tập, ôn tập, thí nghiệm, thực hành, tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo và kiểm tra định kì. Có kế hoạch quản lí dạy học, ôn tập ở các tuần cuối năm học, đảm bảo thực hiện đúng, đủ nội dung chương trình theo kế hoạch của nhà trường. Đối với lớp 9 và lớp 12, các tổ chuyên môn khi xây dựng chương trình cần lưu ý sắp xếp hợp lí các chương, bài cuối mỗi học kì để đảm bảo nội dung kiến thức kiểm tra theo đề chung của Sở. (Tô chuyên môn có thể tham khảo phân phối chương trình của Sở GDĐT để thống nhất nội dung, thời gian).
Tổ chuyên môn cần phân công xây dựng kế hoạch giáo dục của môn học, hoạt động giáo dục theo hướng sắp xếp lại các bài học trong sách giáo khoa, kết hợp với việc điều chỉnh nội dung của Bộ GDĐT thành bài học theo chủ đề phù hợp với các chủ đề tương ứng trong chương trình theo hướng dẫn tại Công văn 3280/BGDĐT-GDTrH ngày 27/8/2020 của Bộ GDĐT và Công văn 2233/SGDĐT-GDTrH ngày 28/8/2020 của Sở GDĐT về việc hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học cấp THCS, THPT.
Tiếp tục triển khai thực hiện Công văn số 4612/BGDĐT-GDTrH ngày 03/10/2017 về việc hướng dẫn thực hiện Chương trình GDPT hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018 (có hướng dẫn bổ sung tại Công văn số 5131/GDĐT-GDTrH ngày 01/11/2017).
Quá trình xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục của tổ, nhóm chuyên môn được thực hiện theo hướng dẫn tại Công văn số 4612/BGDĐT-GDTrH 03/10/2017 và Công văn số 5555/BGDĐT-GDTrH ngày 08/10/2014 của Bộ GDĐT; Công văn số 2930/SGDĐT-GDTrH ngày 12/8/2016 của Sở GDĐT; gắn kết với việc thực hiện chương trình GDPT mới.
Cần triển khai thực hiện tốt yêu cầu tích hợp nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, biến đổi khí hậu, giáo dục bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả, GD phòng chống HIV/AIDS, ma túy…, đặc biệt cần chú trọng tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho HS trong quá trình giảng dạy. Việc chuyển tải các nội dung trên vào bài học cần được thực hiện một cách tự nhiên, phù hợp với nội dung bài học, không làm quá tải bài học.
Chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức dạy học; ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức và quản lí các hoạt động chuyên môn, quản lí kết quả học tập của học sinh…
- Đổi mới phương pháp, hình thức dạy học và kiểm tra đánh giá
- Đổi mới phương pháp và hình thức dạy học
Cần thực hiện tốt các yêu cầu về đổi mới phương pháp và hình thức dạy học một cách triệt để, sâu sắc hơn, theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh.
– Xây dựng kế hoạch dạy học các bài học bảo đảm các yêu cầu về phương pháp dạy học, kĩ thuật dạy học, thiết bị dạy học, phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học. Tiến trình dạy học mỗi bài học được xây dựng thành các hoạt động học với mục tiêu, nội dung, cách thức thực hiện và sản phẩm cụ thể để giao cho học sinh thực hiện trong lớp học, ngoài lớp học, ở trường, ở nhà, cơ sở sản xuất, kinh doanh, noài cộng đồng. Tăng cường giao cho học sinh tự nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu tham khảo để tiếp nhận và vận dụng kiến thức; dành nhiều thời gian trên lớp để tổ chức cho học sinh báo cáo, thuyết trình, thảo luận, luyện tập, thực hành, bảo vệ kết quả tự học của mình;
– Tiếp tục quán triệt tinh thần giáo dục tích hợp khoa học – công nghệ – kĩ thuật – toán (STEM) trong việc thực hiện chương trình của môn Sinh học;
– Chú trọng rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học, tự nghiên cứu để tiếp nhận và vận dụng kiến thức mới thông qua giải quyết nhiệm vụ học tập đặt ra trong bài học;
– Khuyến khích tổ chức, thu hút học sinh tham gia các hoạt động trải nghiệm sáng tạo góp phần phát triển các năng lực học sinh trên cơ sở tự nguyện của nhà trường, cha mẹ học sinh và học sinh, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí và nội dung học tập của học sinh.
Để thay đổi theo hướng tích cực, tiếp tục đổi mới phương thức dạy học và kiểm tra đánh giá đạt hiệu quả, giáo viên cần đổi mới phong cách làm việc, nhiệt tình, trách nhiệm, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong thiết kế bài giảng và xây dựng các chủ đề, dự án dạy học; sử dụng linh hoạt và hiệu quả các PPDH. Tập trung dạy cách học, cách tư duy, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng và phát triển năng lực. Đa dạng hóa các hình thức học tập. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.
- Đổi mới phương pháp, hình thức kiểm tra đánh giá
Thực hiện hiệu quả các phương pháp và hình thức kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh
Đầu năm học, Tổ chuyên môn cần tổ chức cho giáo viên thảo luận, nghiên cứu sâu Thông tư 26/2020/TT-BGDĐT ngày 26/8/2020 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12/12/2011 và Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/9/2020 về Ban hành điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học của Bộ trưởng Bộ GDĐT.
Thực hiện đúng việc đánh giá, xếp loại học sinh THCS, THPT theo quy định mới của Bộ GDĐT; tổ/nhóm chuyên môn xây dựng kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh phù hợp với kế hoạch giáo dục môn học, hoạt động giáo dục của nhà trường theo định hướng phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh. Không kiểm tra, đánh giá những nội dung, bài tập, câu hỏi vượt quá mức độ cần đạt về kiến thức, kỹ năng của Chương trình GDPT hiện hành.
Việc kiểm tra, đánh giá thường xuyên cần thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau: hỏi – đáp, viết; đánh giá qua hồ sơ học tập, vở hoặc sản phẩm học tập; đánh giá qua việc học sinh báo cáo kết quả thực hiện một dự án học tập, nghiên cứu khoa học kĩ thuật, báo cáo kết quả thực hành, thí nghiệm; đánh giá qua bài thuyết trình về kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.
Việc kiểm tra, đánh giá định kỳ, gồm kiểm tra, đánh giá giữa kỳ và kiểm tra, đánh giá cuối kỳ: đề kiểm tra phải được xây dựng theo ma trận, đặc tả câu hỏi tự luận, trắc nghiệm khách quan hoặc trắc nghiệm khách quan kết hợp với tự luận cần biên soạn theo mức độ cần đạt của chương trình môn học, hoạt động giáo dục.
III. Sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn
Tập trung đổi mới sinh hoạt chuyên môn của tổ/nhóm chuyên môn dựa trên nghiên cứu bài học. Tăng cường các hoạt động dự giờ, rút kinh nghiệm để hoàn thiện từng bước cấu trúc nội dung, kế hoạch dạy học các môn học, hoạt động giáo dục; phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của học sinh tiệm cận với Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018.
Tổ/nhóm chuyên môn cần có sự chuẩn bị, có kế hoạch cho việc triển khai chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông năm 2018. Cần có kế hoạch cho giáo viên trong tổ nghiên cứu thực hiện Khung kế hoạch bài dạy đã được Bộ GDĐT ban hành để chuẩn bị tốt cho những năm học đến.
- Tổ chức thi, kiểm tra
- Thi học sinh giỏi cấp thành phố môn Sinh học
Kì thi học sinh giỏi lớp 9 và 12 cấp thành phố cơ bản được tổ chức như năm học 2019-2020. Thời gian, hình thức, nội dung thi được quy định cụ thể tại Quy định thi chọn học sinh giỏi cấp thành phố năm học 2020-2021 của Sở GDĐT. Cụ thể:
– Đối với lớp 9:
+ Nội dung thi: theo chương trình thi đã thống nhất từ năm học 2011-2012.
+ Hình thức thi: Theo hình thức tự luận, thời gian 150 phút. Đề thi gồm nhiều câu hỏi ngắn, trải đều ở các chương; câu hỏi kiểm tra cả kiến thức, kĩ năng và thái độ. Trong đó, chú ý đến kĩ năng vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống, hạn chế các câu hỏi ghi nhớ máy móc; có câu hỏi dành cho lí thuyết thực hành.
– Đối với lớp 12: Theo hình thức trắc nghiệm khách quan. Cấu trúc, nội dung và hình thức thi bám sát đề thi tốt nghiệp THPT quốc gia của Bộ GDĐT, nội dung chương trình thi thuộc lớp 12, được giới hạn trước thời điểm thi 01 tuần.
- Kiểm tra đánh giá cuối kì
Sở tiếp tục ra đề kiểm tra đánh giá cuối kì môn Sinh học lớp 9 và lớp 12 chung cho toàn thành phố. Đối với 9, đề kiểm tra học kì theo hình thức tự luận. Đối với lớp 12, đề theo hình thức trắc nghiệm, với mức độ cơ bản đã được thống nhất trong sinh hoạt đầu năm với tổ trưởng bộ môn các trường THPT.
- Dự kiến lịch thi, kiểm tra
– Thi chọn các đội tuyển học sinh giỏi lớp 12 dự thi quốc gia vào các ngày 19 và 20/9/2019.
– Kiểm tra học kì I lớp 9 và lớp 12 từ 26/12 đến 31/12/2019.
– Thi Học sinh giỏi quốc gia lớp 12 THPT (tháng 01/2020 theo kế hoạch của Bộ GDĐT).
– Thi học sinh giỏi cấp thành phố lớp 9 và lớp 12 vào ngày 20/02/2020.
– Thi Khoa học kĩ thuật dành cho học sinh trung học toàn quốc (tháng 03/2020 theo kế hoạch của Bộ GDĐT).
– Kiểm tra học kì II lớp 9, 12 từ ngày 21/4 đến 25/4/2020.
– Các trường tổ chức kiểm tra học kì II các lớp 6, 7, 8 THCS và lớp 10, 11 THPT từ ngày 06/5 đến 15/5/2020.
– Thi thử THPT quốc gia cho học sinh lớp 12 THPT (tháng 05/2020).
– Thi tuyển sinh lớp 10 THPT (tháng 6/2020, theo kế hoạch của Sở GDĐT).
– Thi THPT quốc gia và tuyển sinh đại học (tháng 6/2020, theo kế hoạch của Bộ GDĐT).
– Kiểm tra các hoạt động giáo dục tại đơn vị cơ sở tất cả các tháng của năm học.
Trên đây là một số nhiệm vụ trọng tâm của bộ môn Sinh học năm học 2020-2021, phòng GDĐT các quận/huyện, các trường THPT, các tổ chuyên môn cần triển khai đến từng giáo viên và có kế hoạch tổ chức thực hiện hiệu quả theo đúng hướng dẫn. Trong quá trình triển khai thực hiện, có gì vướng mắc, đề nghị các đơn vị, tổ trưởng chuyên môn phản ánh về Sở GDĐT (Phòng Giáo dục trung học) để kịp thời xử lí ./.